54 termen uit het sociaal strafrecht, eenvoudig uitgelegd.

Sanctie uitgesproken door de Directie van de administratieve geldboeten (DAA) van de FOD Werkgelegenheid, wanneer het parket afziet van strafvervolging (meestal). Schriftelijke procedure op tegenspraak, beroep mogelijk bij de arbeidsrechtbank.

Europese verordening die in 2024 in werking is getreden en het gebruik van AI reguleert volgens een risicogebaseerde aanpak. HR-systemen (rekrutering, evaluatie van werknemers) worden als hoog risico ingedeeld en vereisen documentatie, transparantie en menselijk toezicht.

Bron: Règlement UE 2024/1689

Verplicht document met de identiteit van alle tewerkgestelde werknemers, hun datum van indienst- en uitdiensttreding en het type arbeidsovereenkomst. Grotendeels gedematerialiseerd via de DIMONA-aangiften (die als register gelden), maar blijft opvraagbaar bij een controle.

Verplichte schriftelijke arbeidsovereenkomst voor huisarbeiders, met specifieke vermeldingen (kostenvergoeding, uitrusting, enz.). Niet te verwarren met occasioneel telewerk.

Verplicht document vanaf de eerste tewerkgestelde werknemer, dat de werkroosters, betalingsmodaliteiten, disciplinaire sancties, rechten en plichten vastlegt. Strikte opstellingsprocedure (raadpleging OR/CPBW, neerlegging bij de sociale inspectie). Wijzigingen zijn eveneens aan een procedure onderworpen.

Sleutelartikel van het Sociaal Strafwetboek dat de werkgever bestraft die de verplichte DIMONA-aangifte nalaat. Sanctie van niveau 4: gevangenisstraf van 6 maanden tot 3 jaar EN/OF strafrechtelijke geldboete per betrokken werknemer (plafond 100×). Verplichting buiten het bereik van de Group S-audit.

Vlaams / Nederlandstalig leersysteem in een bedrijf, beheerd door de VDAB. Verplichte schriftelijke driepartijenovereenkomst. Is van toepassing in Vlaanderen en Nederlandstalig Brussel. Franstalig equivalent: Convention d'immersion professionnelle.

Wettelijke minimale bewaartermijn voor sociale documenten (personeelsregister, individuele rekeningen, arbeidsovereenkomsten, loonfiches). Ze moeten beschikbaar worden gehouden op papier of een tegenstelbare elektronische drager voor de sociale inspectie bij een controle.

Document specifiek voor elke plaats van tewerkstelling, onderscheiden van het algemeen personeelsregister. In bepaalde gevallen verplicht (bv. werven, meerdere vestigingen). Moet onmiddellijk worden voorgelegd bij een controle ter plaatse door de sociale inspectie.

Tweetalig gewest waar ofwel de overeenkomst voor beroepsinlevingsstage (Bruxelles Formation) van toepassing is als de opleiding in het Frans is, ofwel de Beroepsinlevingsstage (VDAB) als die in het Nederlands is. De keuze hangt af van het taalstelsel van de onderneming en van de stagiair.

Franstalige Brusselse openbare dienst voor de beroepsopleiding van werkzoekenden en het beheer van de CIP's voor Franstalige Brusselse ondernemingen.

Categorie onderworpen aan een specifiek kader: EER-/Zwitserse onderdanen genieten vrij verkeer; niet-EER-onderdanen hebben een verblijfsvergunning nodig die toelating tot arbeid verleent (single permit). Elke tijdelijke detachering is onderworpen aan een Limosa-aangifte.

Collectieve arbeidsovereenkomst gesloten binnen een paritair comité (sectoraal) of een onderneming. Kan algemeen verbindend worden verklaard door een koninklijk besluit. Belangrijkste bron van het Belgisch arbeidsrecht.

Document waarin afwijkingen op de geplande werkroosters van deeltijdse werknemers worden bijgehouden (overuren, wijzigingen). Maakt het mogelijk om de naleving van de regels voor overloon en inhaalrust te controleren.

Directie van de FOD Werkgelegenheid die bevoegd is om administratieve geldboeten op te leggen wanneer het parket afziet van strafvervolging. Schriftelijke procedure op tegenspraak, mogelijkheid tot een hoorzitting, beroep bij de arbeidsrechtbank.

Déclaration Immédiate / Onmiddellijke Aangifte: de werkgever geeft elke indiensttreding en uitdiensttreding van een werknemer elektronisch aan bij de ONSS, uiterlijk vóór de aanvang van de prestaties. Hoeksteen van de sociale controle in België; de afwezigheid ervan is de zwaarst bestrafte inbreuk (niveau 4).

Specifieke DIMONA-code (STU) voor jobstudenten, die recht geeft op het quotum van 600u/jaar aan verminderde sociale bijdragen. Moet per kwartaal worden aangegeven.

Multifunctionele ONSS-aangifte die per werknemer en per kwartaal alle loongegevens (bezoldigingen, prestaties, specifieke codes) groepeert. Basis voor de berekening van de bijdragen en de sociale rechten.

Functionaris voor gegevensbescherming, verplicht voor overheidsinstanties en organisaties wier kernactiviteit een regelmatige en systematische opvolging op grote schaal, of de grootschalige verwerking van gevoelige gegevens vereist. Onafhankelijke functie, rapporteert rechtstreeks aan de directie.

Verplichte schriftelijke raamovereenkomst voor flexi-jobs, aangevuld met een individuele overeenkomst voor elke prestatie. Voordelig fiscaal stelsel, op voorwaarde van strikte naleving van de regels (tewerkstelling in T-4 bij een andere werkgever, jaarlijks plafond).

Waalse Dienst voor Beroepsopleiding en Arbeidsbemiddeling. Beheert met name de overeenkomsten voor beroepsinlevingsstage (CIP) in Wallonië. Territoriaal bevoegd voor Waalse ondernemingen.

Document dat per werknemer en per kalenderjaar een overzicht geeft van alle geleverde prestaties en uitbetaalde bezoldigingen (bruto, netto, inhoudingen, voordelen). Moet 5 jaar bewaard worden. Dient als bewijsstuk in geval van een loongeschil of een controle door de RSZ.

Voor deeltijdse werknemers met een variabel werkrooster moet de werkgever de werkroosters minstens 7 dagen van tevoren (5 dagen bij sectorale afwijking) schriftelijk of via een traceerbaar elektronisch middel aan de werknemers meedelen.

Voor elke deeltijdse werknemer moet een kopie van de overeenkomst of een uittreksel met de werkroosters op de plaats van tewerkstelling worden bijgehouden. Dit stelt de inspectie in staat om het aangekondigde werkrooster onmiddellijk te controleren.

Verplichte elektronische melding voor elke buitenlandse werknemer of zelfstandige die tijdelijk in België komt werken. Voorafgaand aan de opdracht, in te dienen via het Limosa-portaal van de RSZ.

Document dat verplicht aan de werknemer moet worden overhandigd bij elke betaling van de bezoldiging, met een detail van de gepresteerde uren, de brutobezoldiging, de inhoudingen (RSZ, bedrijfsvoorheffing, bijdragen) en het nettobedrag. Het niet-overhandigen ervan wordt bestraft met een sanctie van niveau 2.

Procedure waarbij de werkgever, met instemming van de procureur des Konings, een geldsom kan betalen om de strafvordering te doen vervallen. Dit vermijdt een strafrechtelijke veroordeling, maar de inbreuk blijft vastgesteld.

Stelsel dat de werkgever toelaat de bedrijfswagen te vervangen door een budget voor duurzame mobiliteitsoplossingen (fiets, openbaar vervoer, vergoeding). Verplichte contractuele en fiscale documentatie voor elke begunstigde.

Bron: Loi du 17/03/2019

De dienst die de sociale bijdragen op lonen int. Beheert de DmfA-, DIMONA- en Limosa-aangiften. Beschikt over eigen inspecteurs die de aangiften en de effectieve tewerkstelling kunnen controleren.

Verhogingsmechanisme voorzien in de Belgische strafwet: de basisbedragen in het Soc. Sw. worden vóór de toepassing vermenigvuldigd met een wettelijke coëfficiënt. Deze coëfficiënt EVOLUEERT in de tijd; hij wordt bepaald door het actieve referentiekader en bedraagt voor inbreuken begaan. De weergegeven schalen bevatten deze coëfficiënt al · Opdeciemenfactor niet vastgelegd voor het actieve referentiekader — basisbedragen zonder opdeciemen.

Bron: Art. 1er Loi du 5 mars 1952

Leersysteem in een professionele omgeving, begeleid door FOREM (Wallonië) of Bruxelles Formation (Franstalig Brussel). Verplichte schriftelijke driepartijenovereenkomst, los van de arbeidsovereenkomst. Nederlandstalig equivalent: de Beroepsinlevingsstage (VDAB).

Paritair orgaan (werkgevers + vakbonden) bevoegd voor een bedrijfssector. Onderhandelt sectorale cao's (lonen, arbeidsvoorwaarden). De onderneming valt onder een PC op basis van haar hoofdactiviteit. PC-code van 3 cijfers (bv. 302 voor de horeca).

Aanvullend paritair comité voor bedienden uit de privésector die niet onder een specifiek PC vallen. Het grootste van België. Bepaalt de minimumbarema's, de eindejaarspremie en de automatische indexering.

Paritair comité voor het hotelbedrijf. Bijzonderheden: verplicht tijdsregistratieregister, veelvuldig gebruik van flexi-jobs, frequente controles door de SIOD.

Proces-verbaal opgesteld door een bevoegde sociaal inspecteur. Geldt tot bewijs van het tegendeel. Overgemaakt aan het parket of de DAA. Startpunt van de sanctieprocedure (strafrechtelijk of administratief).

Europees kader voor de bescherming van persoonsgegevens, afdwingbaar sinds 25 mei 2018. Vereist een register van verwerkingsactiviteiten, in bepaalde gevallen een DPO, gegevensbeschermingseffectbeoordelingen (DPIA), en een strikte documentatie — ook voor de HR-gegevens van de werknemers.

Bron: Règlement UE 2016/679

Zuiver administratieve sanctie, zonder strafrechtelijk luik of gevangenisstraf.

Sanctie naar keuze van het parket: strafrechtelijke of administratieve geldboete. Betreft met name de gebreken met betrekking tot het personeelsregister of de individuele rekening.

Sanctie naar keuze van het parket, vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers (plafond 100). Doelwit zijn de ernstige inbreuken: arbeidsreglement, arbeidsduur.

De zwaarste sanctie van het Soc. Sw.: gevangenisstraf van 6 maanden tot 3 jaar EN/OF strafrechtelijke geldboete van — tot — per betrokken werknemer (plafond 100×). Voorbehouden voor ernstige inbreuken: niet-aangegeven arbeid, zwartwerk, mensenhandel.

Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD in het NL, SIRS in het FR): federaal coördinatieorgaan voor de strijd tegen sociale fraude. Coördineert de inspecties (ONSS, RSVZ, FOD Werkgelegenheid, Toezicht op de Sociale Wetten, RVA).

Het Sociaal Strafwetboek (Soc. Sw.) bundelt alle inbreuken op het Belgische sociaal recht (arbeidsrecht, sociale zekerheid, welzijn). Het trad in werking in 2010 en werd grondig hervormd door de Programmawet van 25 december 2016, met een herziening van de toepasselijke bedragen.

Bron: Loi-programme 25/12/2016

Document als bijlage bij de jaarrekening, verplicht voor elke onderneming die haar jaarrekening moet publiceren. Geeft een overzicht van het personeelsbestand, de personeelskosten, het personeelsverloop en de opleidingsinspanningen. Bron: Wet van 22/12/1995.

Verzamelnaam voor de inspecteurs van de verschillende administraties (ONSS, FOD Werkgelegenheid, RSVZ, RVA). Beschikken over zeer ruime bevoegdheden: toegang tot de lokalen op elk werkuur, verhoor, inbeslagname van documenten, toegang tot de informaticasystemen.

Verplichte schriftelijke arbeidsovereenkomst voor elke tewerkgestelde student, uiterlijk af te sluiten op het moment van indiensttreding. Regelt de 600 uren per jaar aan verminderde bijdragen. De afwezigheid ervan wordt bestraft met een sanctie van niveau 2.

Tegensprekelijke fase van de administratieve procedure: de werkgever ontvangt kennisgeving van het proces-verbaal, kan zijn schriftelijke opmerkingen indienen en vragen om te worden gehoord. Procedurele waarborg die tegen de AD (Directie van de Administratieve Geldboeten) kan worden ingeroepen.

Dagelijks prestatieoverzicht dat specifiek vereist is voor het Paritair Comité 302 (Horeca). Moet het beginuur, einduur en de pauzes voor elke werknemer vermelden. Het niet bijhouden ervan wordt regelmatig bestraft bij SIRS-controles.

Directie van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, bevoegd voor de naleving van het arbeidsrecht (arbeidsduur, lonen, jongeren, uitzendarbeid, detachering). Bevoegd om processen-verbaal van inbreuk op te stellen en door te verwijzen naar de DAA.

Arbeidsovereenkomst gesloten tussen het uitzendkantoor en de werknemer, aangevuld met een overeenkomst van terbeschikkingstelling tussen het kantoor en de gebruiker. Moet schriftelijk zijn en ondertekend worden vóór de aanvang van de opdracht, op straffe van herkwalificatie naar een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur (AOD).

Vlaamse dienst voor arbeidsbemiddeling en beroepsopleiding. Beheert de Beroepsinlevingsstages (BIS) voor Vlaanderen en Nederlandstalig Brussel.

Elke werknemer die onderdaan is van een land buiten de Europese Economische Ruimte moet beschikken over een geldige verblijfsvergunning die tewerkstelling toestaat (single permit). De werkgever moet dit controleren en een kopie bewaren. Sanctie van niveau 4 bij gebrek hieraan.

Voor bepaalde inbreuken van niveau 3 en 4 wordt de geldboete vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers, met een plafond van 100× het maximumbedrag. Mechanisme voorzien in artikel 102 van het Soc. Sw.

Bron: Art. 102 CPS

Gewest met regionale bevoegdheid voor opleiding en tewerkstelling. De VDAB beheert er de Beroepsinlevingsstages. De diensttaal is het Nederlands.

Gewest met regionale bevoegdheid voor opleiding en tewerkstelling. De FOREM beheert er de overeenkomsten voor beroepsinlevingsstage. De diensttaal is het Frans.